Lid worden

Volwassenen, maar ook kinderen en tieners krijgen steeds meer last van extreme vermoeidheid en klachten zoals buikpijn, hoofdpijn, slaapstoornissen of spier- en gewrichtspijnen. Deze klachten kunnen ook plots opduiken of toenemen tijdens of na een infectie, een stresssituatie of hormonale schommelingen (PMS).


Voordracht door Christine Tobback congres VLFP 11/10/ 2008 en ontmoetingsdag 23/10/2011

 

Vijf soorten voedselovergevoeligheden


Primaire (klassieke) allergieën (bv. voor koemelk, kippenei, tarwe, pinda, vis, soja, schaal- en schelpdieren) en de daarbijhorende kruisreacties (bv. met berken, gras of onkruidpollen) zijn overgevoeligheden die aantoonbaar zijn door een huidtest of bloedonderzoek (IgE antistoffen). Bij een IgE gemedieerde voedselallergie reageert de persoon al op een zéér kleine hoeveelheid van het allergeen.

Pseudo-allergieën (bv. voor zuren, salicylaten, glutamaten, kleurstoffen, biogene amines, sulfieten) daarentegen zijn niet aantoonbaar door huid of bloedonderzoek, maar veroorzaken wel een reactie. De klachten kunnen optreden na enkele minuten of verscheidene uren (tot 24 uren). Vaak treden deze reacties alleen op tijdens een infectie of zijn ze op dat moment véél intenser. Ook kunnen reacties worden uitgelokt door combinatie van voedings- of geneesmiddelen (bv. bepaalde kleurstoffen in combinatie met bepaalde bewaarmiddelen). De uitlokkende dosis verschilt bovendien van persoon tot persoon.

Immuuncomplex-gemedieerde allergieën (bv. voor bepaalde melksoorten of melkproducten, graansoorten) treden doorgaans niet binnen enkele uren op na inname maar wel binnen een dag en zijn aantoonbaar via een bloedanalyse (IgG antistoffen). Meestal treedt deze vorm van allergie op na gebruik van grotere hoeveelheden voedsel waarbij IgG-antistoffen worden gevormd. Deze binden vervolgens met de antigenen waardoor de zogenaamde immuuncomplexen worden gevormd die kunnen neerslaan in kleine bloedvaten en ontstekingsreacties veroorzaken (J. Kamsteeg, 2001).

Bij intoleranties (bv. voor de suikers lactose/fructose) kan de vertering/opname van deze suikers bemoeilijkt worden door een enzymentekort of door een mankement van het transportsysteem naar het bloed. Deze zijn te achterhalen door een H2-ademtest.

Sommige personen vertonen tevens een overgevoeligheid voor bepaalde sporenelementen zoals nikkel en cobalt.

Welvaartsaandoeningen


Pseudo-allergieën komen vaak voor bij klachten die men gemeenzaam 'welvaartsaandoeningen' noemt zoals ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Dysorder), spastisch colon, migraine, spierpijnen, PMS (premenstrueel syndroom), slaapstoornissen, chronische vermoeidheid en depressies. Ook personen met diabetes ondervinden beterschap door deze pseudo-allergenen te achterhalen.

Er zijn diverse redenen. Om te beginnen onze hedendaagse eetcultuur. We eten te vlug met darmfermentatie tot gevolg. Inname van te grote hoeveelheden suikers heeft als gevolg dat een deel van de voeding onverteerd het darmkanaal bereikt en daar een gistingsproces ondergaat. Er worden alcoholen gevormd die op hun beurt de enzymensystemen in de darm, nodig voor de neutralisatie van onder andere histamine, kunnen blokkeren, waardoor je meer ontstekingen riskeert. Een tweede element is dat we geen tijd meer nemen om eten te maken. Wie smeert er 's morgens nog boterhammen? Eigenlijk moeten we teruggaan naar de voeding van onze grootouders. Ze gebruikten veel meer seizoensgebonden producten in hun menu.

Daar bovenop neemt het verbruik van kant-en-klare maaltijden almaar toe. Dergelijke maaltijden bezitten veel meer toevoegstoffen zoals kleurstoffen, bewaarmiddelen en smaakversterkers, gekende triggers of uitlokkers van ontstekingsreacties.

Tot slot is er nog een zeer belangrijk gegeven. Te veel mensen hebben een vetfobie. Iedereen wil vermageren en laat zo veel mogelijk vetten achterwege, ook de goede. Vetten zijn nodig omdat ze het transport verzorgen van suikers, heel belangrijk voor mooie bloedwaarden, maar ook omdat ze de opname van allergenen vertragen tegenover het darmslijmvlies.
 

Boosdoener histamine


De klachten bij pseudo-allergieën kunnen sterk lijken op die bij een echte allergie. Ook bij een pseudo-allergie word je 'ziek' van bepaalde voedingsmiddelen, maar het heeft niets te maken met het afweersysteem. Men kan immers geen antistoffen waarnemen in het bloed, wat wel het geval is bij een primaire allergie. Mestcellen spelen hierbij een belangrijke rol. Dat zijn witte bloedcellen die aanwezig zijn in de meeste organen maar vooral in de huid, de luchtwegen en het maag-darm stelsel. Mestcellen bevatten 'korrels' die na vrijlating uit de cel aanleiding geven tot allergische klachten, zoals galbulten, niezen, kortademigheid enz.

Eén van deze stoffen is histamine, een biogeen amine. Normaal gesproken regelen de darm en de lever dat er niet te veel biogene aminen in de bloedbaan komen. Als deze barrière niet goed functioneert, ontstaat er een te veel aan biogene aminen in het lichaam en dat geeft lichamelijke reacties. Bovendien zijn er bepaalde voedingsmiddelen die histamine vrijmaken, de zogenaamde 'triggers', en op die manier lichamelijke reacties oproepen of versterken. Deze producten zijn bijvoorbeeld aardbeien, schaaldieren, tomaat, alcoholische dranken en additieven. Andere voedingsmiddelen bevatten door het productieproces een grote hoeveelheid histamine zoals gegiste kazen, tamarisaus en zuurkool.
 

Naast deze pseudo-allergieën hebben sommige personen ook nog te kampen met een lactose-, fructose- of nikkelovergevoeligheid.


De mens kan kleine hoeveelheden histamine ‘ontgiftigen’ met behulp van de enzymen diamine oxidase (DAO), die in het darmstelsel aanwezig zijn. De afbraakcapaciteit van deze DAO enzymen kan onvoldoende zijn ten gevolge van een aangeboren enzymengebrek (komt zelden voor), een beschadigde darmwand, vitaminen en/of mineralendeficiëntie. Voor de afbraak van histamine door de DAO enzymen heeft het lichaam nood aan koper, vitamine B6, vitamine C en magnesium. Ook een overbelasting met biogene aminen door een te grote inname van eiwitten (uit vlees) kan de afbraak van histamine negatief beïnvloeden. Daarnaast remmen alcohol en acetaldehyde (wordt o.a. in wijn gevonden) de werking van DAO enzymen, waardoor consumptie van alcoholische dranken de gevoeligheid voor histamine vergroten.
 

Klachten bij histamine gevoeligheid:
 

    Krampen, constipatie, diarree, winderigheid, maagzuur, pgeblazen gevoel, spastisch colon, Crohn en Colitis.
    Uitputting, vermoeidheid.
    Vochtretentie met als gevolg gewichtverhoging.
    Spier-, gewrichts-, reumatische pijnen, slecht herstel.
    Slijmen, neusklachten, verkoudheden, sinusitis.
    Zweten (tijdens de nachtrust).
    Hartkloppingen, bloeddruk veranderingen.
    Hoofdpijn, migraine.
    Jeuk, eczeem, urticaria, roodheid, acne psoriasis, schimmelinfecties.
    Kortademigheid, astma, droge hoest.
    Prikkelbaarheid, PMS, angst, depressie.
    Hypoglycemie.
    Slaapstoornissen.


Beïnvloedende factoren
 

Mensen die gevoelig zijn voor voeding kunnen ook gevoelig zijn voor andere invloeden. Zij reageren meestal ook op bruuske temperatuurveranderingen, chemische stoffen of medicatie. Ook stress maakt histamine vrij. Bij stresssituaties gaat het histamineniveau omhoog. Daardoor ervaren sommige personen minder klachten als ze met vakantie gaan. Hormonale veranderingen spelen ook een rol. Rond de menstruatieperiode is de histamineafbraak bij sommige vrouwen lager.
Bijkomende factoren


Een aantal bijkomende factoren kunnen de gevoeligheid aan histamine verhogen waaronder:
 

    Hepatitis voorgeschiedenis.
    Pollen seizoen, herfst (schimmels).
    Hormonaal, stress niveau.
    Een gebrek aan variatie in de voeding.
    Sporten na een maaltijd die histamine rijk is of histamine vrijmakers bevat.
    Alcohol, specerijen, hoog koolhydraten gebruik bij de maaltijd.
    Remming door medicatie en milieu.
 

Verstoord evenwicht van de micro-organismen/inadequate darmflora


We spreken over een microbiële onbalans of dysbiose wanneer het evenwicht van de micro-organismen verstoord is. In zo’n situatie kunnen bepaalde microben ziektes veroorzaken doordat ze onze ingenomen voedingsstoffen ongunstig beïnvloeden en immuunreacties in het lichaam veroorzaken.

Deze dysbiose kan veroorzaakt worden door:

    overmatig gebruik van suiker en/of vlees.
    bedorven voedsel.
    emotionele en fysieke stress.
    parasieten.
    antibiotica.
    malabsorptie.
    pesticiden, chloor en andere bacteriocide chemicaliën in drinkwater.
    sulfieten als bewaarmiddel.
    kwik (amalgaam werkt als antibioticum).
    verminderde maagzuurproductie of neutralisatie van maagzuur.


Een dysbiose ter hoogte van de darmen kan aanleiding geven tot leaky-gut of een lekkende darm. Met het 'lekkende darm syndroom' bedoelt men de conditie in de darmen waarbij de opname en het transport van voeding en voedingsstoffen verstoord is. Afvalstoffen vloeien naar de weefsels terwijl voedingsstoffen slecht worden opgenomen. Hierdoor krijgt men verteringsproblemen en een opgeblazen onderbuik.
 

Andere vormen van voedselovergevoeligheden


Lactose-intolerantie
 

Lactose-intolerantie is een veel voorkomende reactie op zuivelproducten. Lactose is de suiker die in melk voorkomt. De dunne darm produceert een enzym dat lactase wordt genoemd. Het heeft als taak lactose te splitsen in twee eenvoudiger suikers, glucose en galactose genaamd. Hierdoor kan de glucose in de bloedstroom worden opgenomen. Als er niet genoeg lactase is om deze taak te verrichten, komt de onverteerde lactose in de dikke darm en begint te gisten, waarbij zuren en gassen vrijkomen. Lactose-intolerantie geeft aanleiding tot winderigheid, opgezwollenheid, krampen, slijmerige stoelgang of diarree.

Lactase wordt in de eerste twee levensjaren in grote hoeveelheden geproduceerd, en daarna neemt de productie geleidelijk af. Vandaar dat deze aandoening vaak geleidelijk ontstaat zonder dat men het beseft.


Fructose-intolerantie
 

Een fructose-intolerantie ontstaat door een aangeboren of verworven defect aan het enzym fructokinase dat fructose omzet in glucose in de lever. Als dit enzym onvoldoende wordt aangemaakt, ontstaat er een ophoping van fructose in het bloed, waarvan een deel door de nieren wordt uitgescheiden en een ander deel wordt omgezet tot het schadelijke sorbitol.
Bij mensen met fructose-intolerantie komt ook frequent een tekort aan zink, foliumzuur en tryptofaan voor. Ook hyperactiviteit en depressie zijn in verband te brengen met fructose-intolerantie.

Minder bekend is de fructose malabsorptie door onvoldoende schildklier-hormoonproductie waardoor minder fructose uit de darm wordt opgenomen. Hierdoor wordt de fructose in de dikke darm door darmbacteriën omgezet in vetzuren, kooldioxide en waterstof. Dit kan leiden tot winderigheid, diarree en darmkrampen.


H2 ademtest
 

Darmbacteriën maken tijdens de afbraak van suikers (bvb. lactose en glucose) waterstofgas. Dit waterstofgas wordt vanuit de darm opgenomen in het bloed, passeert vervolgens de longen en wordt dan uitgeademd. Als de darmen de suikers goed kunnen verteren, wordt er weinig waterstofgas geproduceerd. Je ademt dan ook weinig tot geen waterstofgas uit. Als de darmen moeite hebben met de afbraak van suikers, wordt er veel waterstofgas geproduceerd. Dit gaat samen met klachten als buikkrampen en diarree en je ademt dan ook meer waterstofgas uit. Met een H2-ademtestapparaat kan men meten hoeveel waterstofgas er wordt uitgeademd. Op die manier gaat men na of de suikers in de darmen goed worden verteerd.


Bronnen van fructose
 

Fruit (vers en gedroogd – sap);
Honing – suiker (witte en bruine)-agave en ahornsiroop;
Mais – gekookte wortel – pompoen;
Fructanen (inuline): tarwe, ui, look, prei;
Polyolen: sorbitol, xylitol, mannitol;
Galactanen: bonen, linzen, soja, kolen;
Bier – sportdranken – cider – koffievervanger;
Ketchup – zoetzure en bbq saus – hoestsiroop.


Fysieke klachten bij fructose malabsorptie
 

Te losse stoelgang, constipatie, krampen, rommelingen, winderigheid, opgeblazen;
Misselijkheid, maagpijn, braakgevoel;
Spier- en gewrichtspijnen;
Rusteloze /zware benen;
Mist in het hoofd;
Vermoeidheid soms in extreme vorm;
Jeuk of huiduitslag;
Snoeplust;
Warmte opwelling, zweetaanvallen, koortsig;
Slecht inslaappatroon;
Slijmen, hoesten, kortademigheid, pijn t.h.v. middenrif,
Rusteloosheid, depressiviteit.
 

Bloedsuikerschommelingen en goede vetten


Alles wat we eten wordt door ons lichaam omgezet in glucose. De hoeveelheid glucose in ons bloed daalt door lichamelijke of geestelijke inspanning en stijgt door eten.

Twee hormonen houden de bloedsuikerspiegel in balans:

    Insuline zorgt er na het eten voor dat een teveel aan suiker wordt opgeslagen in lever en spieren.
    Glucagon helpt na inspanning om de opgeslagen suikers weer terug in het bloed te brengen.

Bloedsuikerschommelingen hebben hun oorsprong o.a. in een verkeerd voedingspatroon met onvolwaardige voeding (geraffineerde suikers en verzadigde vetten). De grootste factor lijkt een fors toegenomen suikerconsumptie te zijn. Niet alleen in de vorm van witte suiker, maar ook in de vorm van honing, snoep, chocola, frisdranken etc. Ook in veel kant en klaar producten en zoete versnaperingen worden geraffineerde koolhydraten gebruikt. Ons lichaam kan deze geconcentreerde suikers maar moeizaam verwerken. Door de consumptie van geconcentreerde suikers wordt de alvleesklier 'opgezweept' tot een snelle, veel hogere productie van insuline dan bij het gebruik van natuurlijke koolhydraten. Er blijft dan te weinig glucose achter in het bloed. Waardoor de bloedsuikerspiegel zakt en we meteen weer trek in iets zoet krijgen (vicieuze cirkel).

Trage suikers in de vorm van volkorenproducten, vruchten, groenten en peulen daarentegen onderdrukken deze bloedsuikerschommelingen en zorgen voor een stabieler energieniveau. Hierdoor stijgen het uithoudingsvermogen en de concentratie en daalt de vetopslag.

Ook het gebruik van goede vetten uit vette vis, avocado’s, lijnzaadolie , … en koude oliën heeft een positieve invloed op de insulineproductie daar ze de opname van suikers, maar ook deze van allergenen en toxines in het bloed vertragen.


alt

Bronnen:
Voordracht door Christine Tobback congres VLFP 11/10/ 2008 en ontmoetingsdag 23/10/2011
http://www.optinutrics.com/NL/index.php