Lid worden

Ewa Klaver-Krol toont aan dat fibromyalgie een functiestoornis van de spieren is. Ze deed onderzoek naar de werking van spieren bij onder andere fibromyalgiepatiënten.

En ze ontdekte dat fibromyalgie een functiestoornis van de spieren is. Ze deelt haar bevindingen met FES Magazine.


 
Wanneer heeft u interesse gekregen in de onderwerpen van uw onderzoek?
 
Mijn prille interesse voor fibromyalgie (wat toen nog geen fibromyalgie heette) werd gewekt voordat ik neuroloog werd. In de jaren '70 werkte ik als assistente bij professor Droogleever - Fortuyn, een bekend neuroloog aan het Universitair Medisch Centrum Groningen. Hij had belangstelling in wat men tegenwoordig onbegrepen lichamelijke klachten noemt. En zijn interesse daarvoor was aanstekelijk. Wij keken toen onder andere naar de spierfuncties bij mensen met fibromyalgie / onbegrepen klachten. Maar de technologie was destijds niet toereikend voor het behalen van een mooi resultaat.
In de jaren daarna ging mijn oorspronkelijke belangstelling voor de lichaamsfuncties bij fibromyalgie (en ook bij sport) nooit weg. De moderne ontwikkelingen op het gebied van spieronderzoek en computertechnologie boden mij jaren later nieuwe kansen. Ik besloot daarom mijn oude ideeën en nieuwe kennis bij elkaar te brengen en een wetenschappelijk onderzoek op te zetten.
 
Hoe ziet het onderzoek eruit?
 
Mijn promotieonderzoek behelst eigenlijk drie onderwerpen.
Ten eerste ontwikkelden we een methode om in redelijk natuurlijke omstandigheden en zonder pijn de werking van een spier in kaart te kunnen brengen.
Ten tweede onderzochten we of deze methode toereikend was om de verschillen tussen de spierfuncties van een sprinter en van een duursporter eruit te halen. Dit bleek mogelijk te zijn.
Ten derde pasten we die methode toe bij vrouwen met fibromyalgie en ter vergelijking bij een controlegroep zonder klachten. Wij waren benieuwd of er afwijkingen te vinden waren in het functioneren van de spieren zelf of in hun aansturing door de hogere centra in het zenuwstelsel. Wij hebben gekeken naar de functies van de biceps, een redelijk grote en in de fysiologische zin geen uitzonderlijke spier. Omdat de biceps zo'n gewone spier is, kunnen we aannemen dat de bevindingen van deze spier ook geldig zullen zijn voor de overige spieren in het lichaam van een persoon.
 
Wat heeft u ontdekt?
 
Wanneer een spier een signaal van de zenuw ontvangt om in actie te komen, ontstaat er aan de oppervlakte van de spier elektrische activiteit, een zogenaamd elektrisch potentiaal. Deze potentiaal plant zich voort langs het spieroppervlak, spiermembraan geheten.
Wij bemerkten dat bij patiënten met fibromyalgie de potentiaal duidelijk sneller langs het spiermembraan loopt dan bij mensen zonder klachten. Het spiermembraan bij patiënten met fibromyalgie is ontregeld en als het ware overactief. En dat is een bijzondere bevinding. Des te meer omdat de spier die wij onderzochten niet pijnlijk was en ogenschijnlijk normaal functioneerde. De bevinding suggereert dat de stoornis van het spiermembraan alle spieren treft bij mensen met fibromyalgie. Bijzonder interessant is ook dat er een samenhang bestaat tussen de snelheid van de membraangeleiding en de pijn in verschillende spieren over het lichaam van de patiënt. Des te sneller de potentiaal langs het membraan loopt, des te meer pijnlijke punten op het lichaam worden gevonden. Dit suggereert dat de ontregeling van het spiermembraan op de één of andere manier van invloed kan zijn op het ontstaan van pijn.
 
Daarnaast gebeurt er iets merkwaardigs tijdens spiervermoeidheid bij patiënten met fibromyalgie. Normaal daalt de snelheid van membraangeleiding wanneer de spier vermoeid raakt. Bij patiënten met fibromyalgie was deze daling nauwelijks aanwezig. Het overactieve spiermembraan verdoezelt als het ware de uitingen van vermoeidheid in de spier. Volgens de meting van zijn elektrische spieractiviteit is de spier niet moe, ondanks een voorafgaande langdurige inspanning. Je vraagt je af wat voor consequenties dit kan hebben voor het ontstaan van de klachten? Wellicht stuurt het overactieve spiermembraan onjuiste informatie naar het centrale regulatiesysteem waardoor dat systeem de spier te langdurig en te intensief laat werken. Dit zou kunnen leiden tot een overbelaste, pijnlijke spier.
 
Welk voordeel hebben fibromyalgie patiënten uit uw onderzoek?
 
Het belangrijkste voordeel voor de patiënt ligt, naar mijn mening, vooral in het feit dat er voor het eerst een duidelijke, meetbare functiestoornis wordt gevonden bij fibromyalgie. Er is nu geen twijfel meer: fibromyalgie is geen verzonnen of onechte aandoening. De klachten moeten erkend worden als zijnde aantoonbaar.
Verder kan het onderzoek helpen de achtergronden van de stoornis beter te begrijpen. Het lijkt of de spieren bij patiënten met fibromyalgie nodeloos te intensief worden aangedreven.
 
Wij weten niet hoe die overdrive van het membraan tot stand komt. Maar het is bekend dat er stoffen in het lichaam aanwezig zijn die in staat zijn een spiermembraan hyperactief te maken. Dat zijn de stoffen die uitgestort worden in stress-situaties. Bij fibromyalgiepatiënten reageren de spieren alsof ze zich onder stress bevinden terwijl er geen sprake is van een externe stressbron.
 
Hoe kunnen we de vervelende lichamelijke stressachtige verschijnselen beperken?
 
Verschillende strategieën die de spieren en hun spiermembranen tot rust brengen zouden heilzaam kunnen zijn. Bijvoorbeeld door tussen de activiteiten korte perioden van niets doen in te lassen. Doe ontspanningsoefeningen en/of yogaoefeningen omdat deze de prikkels vanuit het centrale zenuwstelsel naar de spieren toe dempen. Verder zouden de spieren gebaat zijn bij de verbetering van hun centrale regulatie. Duuroefeningen zoals wandelen, zwemmen, fietsen,… zijn daar zeer geschikt voor.
 
Wat wilt u de lezers meegeven?
 
Er is sprake van een functiestoornis in de spieren van vrouwen met fibromyalgie. Een structurele afwijking werd nooit aangetoond. Zoals we bij alle stoornissen in het functioneren van het lichaam zien, zal deze door ons vastgestelde stoornis veranderlijk en beïnvloedbaar zijn in zowel positieve als negatieve zin. Dit betekent dat de stoornis, minstens ten dele, omkeerbaar is. Een goed bericht dus voor mensen met fibromyalgie.
De bevindingen bieden geen behandeling in de vorm van een pil. Wel helpen ze te begrijpen waarom bepaalde behandelstrategieën al dan niet succesvol zijn. Laten we de strategieën verzamelen en toepassen die de positieve uitwerking op de fibromyalgieklachten kunnen hebben. Ik zou patiënten willen betrekken bij het benoemen van deze strategieën.
 
Bron: FES Magazine 2013